SerbianEnglish (United Kingdom)

Pre pojave jeftinih limenih igračaka, deca su se igrala drvenim i papirnim igračkama. Početkom XIX veka, ulični prodavci su nudili jeftine drvene Bing_limeni_kovac_1920-ta_Nemackaigračke koje su bile pravljene od jednog komada drveta.
Njih su većinom ručno izrađivali seoske zanatlije u  malom broju primeraka ili su proizvođene u malim serijama u malim, zabačenim fabrikama.
Krajem XIX veka, ove jeftine igračke su zamenile još jeftinije, nemačke limene igračke. One su bile pravljene od tankih čeličnih ploča preko kojih je bio nanošen tanak sloj lima, koji je štitio čelik od rđanja.
Njih su u slobodnom vremenu proizvodile sajdžije. Za njihovo pokretanje, u njih su ugrađivali satne opruge.
Prvi primerci ovih mehaničkih igračaka su napravljeni oko 1930 i bili su namenjeni za zabavu odraslih. Do Industrijske revolucije koja je omogućila masovnu proizvodnju limenih igračaka, čelične ploče su bile ručno izvlačene, sečene, savijane i farbane.
Oko 1875 pronađen je proces mašinskog farbanja- litografija (farbanje tehnikom nanošenja sitnih tačkica boje) koje je zamenilo naporno, neprecizno i dugo, ručno farbanje.
Limene igračke su zahvaljujući masovnoj proizvodnji postale jeftinije i dostupne svim slojevima stanovništva. Od lima su najviše proizvođeni modeli brodova, podmornica, automobila, aviona, kočija sa upregnutim konjima, kao i likovi, u to doba veoma cenjenih, majstora kovača…
Najveći deo proizvođača limenih igračaka je bio skoncentrisan u Nirnbergu, Nemačka, gde su 1860 bile najpoznatije radionice: Marklin (1859), Bing (1863), Issmayer, Lehmann (1881), Gunthermann (1880) i Fleischmann (1887). Najveći deo njihove proizvodnje je bio namenjen izvozu, čiji se obim redovno povećavao.
Ernst Pol Lehmann je izvozio čak 90 % od ukupne proizvodnje.                                                              

Nemačka je bila najveći svetski proizvođač limenih igračaka i na tom mestu  je ostala sve do početka I svetskog rata.
U Japanu, do 1870, najveći deo uveženog lima bio je korišćen za izradu buradi za naftu.                              

Kada su japanske kompanije konstatovale popularnost uveženih limenih igračaka i same su počele sa njihovom proizvodnjom.Fleischmann_limeni_bunar_Nemacka_1947-me Početak I svetskog rata je doveo do velikih promena u svakodnevnom životu, a politička nestabilnost je imala pogubni efekat i na industriju igračaka. Zatvoren je veliki broj fabrika. Kako je u Egleskoj i u Evropi  posle I svetskog rata, raslo interesovanje za limenim igračkama,  na tržištu je bilo sve više fabrika koje su ih proizvodile. Među proizvođačima limenih igračaka 1930 su dominirali Hornby i Chad Valley iz Engleske i  Rossignol iz Francuske.          

 Osim njih, u periodu između 1919-1983 u Engleskoj su igračke na navijanje, tramvaje i biciklove je proizvodila i firma Lines Brothers Ltd, kasnije poznata pod imenom Tri-ang.  U Americi je lim počeo da se koristi od 1895. Pored nemačkih, evropskih, japanskih i američkih proizvođača igračaka i u Španiji su od 1902 u radionici lokalnog limara Paya Rafaela bile proizvođene limene igračke.
Proizvodnja limenih igračaka je postojala i u Indiji. Po staroj tradiciji, one su sečene, savijane, sastavljane i farbane isključivo ručno.
U indijskim ateljeima su najviše proizvođeni razni modeli parnih brodova.
II svetski rat je još više pogoršao stanje cele industrije i ekonomsko stanje stanovništva.
Najveći deo fabričkih pogona, radne snage i sirovina su bili korišćeni za ratne potrebe, te je proizvodnja igračaka najvećim delom bila prekinuta.
Po završetku rata i sve do 1950, nemački proizvođači igračaka iz dela zemlje koji je posle podele Nemačke među saveznicama na zone, pripao Amerikancima, bili su obavezni da obeleže svaku proizvedenu igračku sa  "pravljeno u US zoni ".
U tom periodu, igračke proizvedene u Japanu su bile obeležavane sa " Okupirani Japan".                Kada su Nemačka i Japan posle završetka rata dobili finansijsku pomoć za obnovu ekonomije, obnovljena je i industrija limenih igračaka.Tokom američke okupacije Japana, proizvođačima limenih igračaka je bilo dozvoljeno da nastave sa proizvodnjom i izvozom. Tako su se 1948 na tržištu pojavili modeli vozova, vatrogasnih kola i automobila na navijanje, da bi  oko 1955, one bile zamenjene igračkama na električni pogon.
Pedesetih i šezdesetih iz japanskih ateljea su izašli prvi modeli robota i ekstravagantnih limuzina, a bili su i dalje proizvođeni popularni Batman i Dizijevi likovi.igraka_metaln_Damo-Bing
1963, oko 60% igračaka izveženih iz Japana su bile limene igračke. Kada je japanska proizvodnja vraćena na predratni nivo, Japan je postao najveći svetski proizvođač.                                                  Pored igračaka na navijanje i trenje, 1945, u Japanu su proizvedene i prve igračke na baterije. One su imale zvučne i svetlosne efekte. Najveći deo tih igračaka je bio namenjen američkom tržištu. Posle 1950, nemačke igračke su bile obeležavane sa " Made in Germany ", a japanske sa " Made in Japan ". Ove oznake olakšavaju utvrđivanje vremena nastanka velikog broja igračaka.
Po okončanju II svetskog rata, potražnja za limenim igračkama je opala. Uvedene su nove sigurnosne mere i osetno je porasla potražnja za novim, plastičnim igračkama.

Kina je počela sa proizvodnjom  banalnih, nekvalitetnih i jeftinih limenih igračaka oko 1920 
Do kraja 1970, Japan je drastično smanjio proizvodnju limenih igračaka i zatvoren je naveći deo fabika. Posle propasti  japanske industrije limenih igračaka, Kina je zauzela mesto najvećeg svetskog proizvođača...

Kao što su prethodno limene igračke zamenile drvene i papirne, 1970, plastične igračke su zamenile limene. Plastika je bila jeftinija, čvršća, otporna na rđu… bila je to plastična revolucija.      

Slika 1: Bing limeni kovač iz 1920
Slika 2: Bunar Fleischman-Nemačka
Slika 3:
Igračka metalna Damo-Bing